لپ کلام برای تاجر
ثبت شرکت در ترکیه، و در عمل بیشتر از همه ثبت شرکت در استانبول، برای تاجری ارزش دارد که مرتب از چند کارخانه ترک میخرد، بار را یکجا صادر میکند، به کشورهای سوم میفروشد یا خریدارش فاکتور شرکت ترکیهای میخواهد. کسی که سالی یکی دو بار خرید میکند، معمولاً با یک صادرکننده ترک ارزانتر و راحتتر به نتیجه میرسد. اگر تصمیم به ثبت گرفتی، شرکت محدود (Limited Şirket) با حداقل سرمایه ۵۰٬۰۰۰ لیر برای بیشتر تاجرها کافی است. گره اصلی کار هم معمولاً خود ثبت نیست؛ حساب بانکی تجاری و حسابداری منظم است. پس قبل از هر خرجی، جواب بانک را درباره ملیت شرکا و کشورهای طرف معاملهات کتبی بگیر.
آخرین بازبینی: ۲۹ آبان ۱۴۰۵ (۲۰ نوامبر ۲۰۲۶). مبالغ رسمی به لیر ترکیه از منابع پایین صفحه و با تاریخ هر منبع آمدهاند و با نرخ ۱ دلار = ۵۰٫۴۵۶۶ لیر (نرخ شاهان اپلای، ۲۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۴:۰۰ به وقت تهران) به دلار تبدیل شدهاند. نرخ روز را در قیمت دلار به لیر در شاهان اپلای ببین. تعرفههای رسمی ترکیه معمولاً هر سال عوض میشوند، پس رقم روز را پیش از پرداخت از دفتر ثبت و حسابدار بگیر.
این راهنمای ثبت شرکت در ترکیه، با تمرکز بر استانبول، شرکت را از چشم تاجر نگاه میکند: فاکتور، صادرات، بانک و مالیات. اگر برایت مهم است که شرکت به اقامت یا اجازه کار هم برسد، بخش ثبت شرکت و اقامت در ترکیه را پایین همین صفحه ببین؛ آنجا گفتهایم شرکت دقیقاً چه چیزی را باز میکند و چه چیزی را نه.
ثبت شرکت در ترکیه به کار چه تاجری میآید؟
اگر از ترکیه میخری و کالا را فقط به کشور خودت میبری، به احتمال زیاد ثبت شرکت در ترکیه برایت لازم نیست. حساب وقتی عوض میشود که از چند تولیدکننده خرید میکنی و بار را خودت جمع و صادر میکنی، یا به عراق و آسیای میانه و اروپا هم میفروشی، یا خریدارت فاکتوری با نام یک شرکت ترکیهای میخواهد.
خیلی از تاجرهای فارسیزبان، چه در ایران و افغانستان و چه در اروپا و حاشیه خلیج فارس، اول میپرسند: «با شرکت ترکیه ارزانتر میخرم؟» معمولاً نه. کارخانه به شرکت تو همان قیمتی را میدهد که به یک صادرکننده دیگر. چیزی که به دست میآوری کنترل است؛ فاکتور به نام خودت صادر میشود، بار چند تأمینکننده را خودت تجمیع میکنی و حاشیهای که امروز به واسطه میدهی در جیب خودت میماند.
روی دیگر سکه هزینه ثابت است: حسابدار رسمی که هر ماه پولش را میگیرد، اظهارنامههای مالیاتی، حق عضویت اتاق بازرگانی، نشانی دفتر و وقتی که خودت میگذاری. با خرید کم یا نامنظم، این هزینهها راحت از صرفهجویی حذف واسطه جلو میزند.

| وضعیت تو | شرکت ترکیه لازم است؟ | گزینه پیشنهادی |
|---|---|---|
| چند بار در سال از یک یا دو تأمینکننده میخری | معمولاً نه | خرید با فاکتور صادراتی از خود تأمینکننده یا یک صادرکننده |
| از دهها تولیدکننده کوچک میخری و بار تجمیعی داری | شاید | مقایسه هزینه شرکت با کارمزد یک شرکت تأمین و صادرات |
| به عراق، آسیای میانه، اروپا یا آفریقا هم میفروشی | اغلب بله | شرکت محدود با حسابدار و حساب بانکی ارزی |
| خریدار یا بانک کشور مقصد فاکتور شرکت ترکیهای میخواهد | بله | شرکت محدود یا شعبه شرکت خارجی |
| فقط میخواهی بازار را بشناسی و تأمینکننده را کنترل کنی | نه برای خرید و فروش | دفتر رابط یا نماینده محلی؛ بدون فعالیت تجاری |
اگر هنوز با مسیر خرید و ترخیص آشنا نیستی، قبل از اینکه سراغ شرکت بروی راهنمای واردات از ترکیه و راهنمای خرید عمده از ترکیه را بخوان. بسیاری از مشکلاتی که تاجرها فکر میکنند با شرکت حل میشود، با یک قرارداد خرید درست و یک صادرکننده قابل اعتماد هم حل میشود.
محدود، سهامی، شعبه یا دفتر رابط؛ کدام ساختار؟
برای بیشتر تاجرها شرکت محدود (Limited Şirket، به اختصار Ltd. Şti.) کافی است. شرکت سهامی (Anonim Şirket یا A.Ş.) وقتی به کار میآید که سرمایه بیشتری در کار است یا چند شریک و سرمایهگذار داری. شعبه برای کسی است که در کشور دیگری شرکت فعال دارد، و دفتر رابط اصلاً اجازه خرید و فروش ندارد.

| ساختار | حداقل سرمایه | مسئولیت | فاکتور و صادرات | برای چه کسی |
|---|---|---|---|---|
| شرکت محدود (Limited Şirket) | ۵۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۹۹۱ دلار) | محدود به سرمایه، با مسئولیتهای خاص مدیر و بدهیهای عمومی | بله | تاجر تازهکار، یک تا چند شریک |
| شرکت سهامی (Anonim Şirket) | ۲۵۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۴٬۹۵۵ دلار)؛ در نظام سرمایه ثبتشده ۵۰۰٬۰۰۰ لیر | محدود به سهام | بله | چند شریک، ورود سرمایهگذار، حجم بالا |
| شعبه شرکت خارجی (Şube) | حداقل قانونی ندارد؛ مبلغی تخصیص داده میشود | شرکت مادر مسئول است | بله، به نام شرکت مادر | شرکتی که در کشور دیگر فعال است و سابقه دارد |
| دفتر رابط (İrtibat bürosu) | ندارد | شرکت مادر | خیر؛ فعالیت تجاری ممنوع | بازاریابی، کنترل کیفیت و ارتباط با تأمینکننده |
دفتر رابط با مجوز وزارت صنعت و فناوری ترکیه باز میشود، مجوز اولش حداکثر سه سال است و همه خرجش را شرکت مادر میدهد. پس اگر قرار است فاکتور بزنی و خرید و فروش کنی، این ساختار به دردت نمیخورد. شعبه هم شخصیت حقوقی جدا ندارد و بدهیاش پای شرکت مادر نوشته میشود؛ اگر شرکت مادرت در کشوری ثبت شده که بانکها با آن محتاطاند، همان احتیاط با شعبه هم به ترکیه میآید.
شرکت شخصی (şahıs şirketi) هم هست، اما برای اتباع خارجی معمولاً به اقامت و شرایط جداگانه گره میخورد و مسئولیتش نامحدود است. برای تجارت بینالمللی سراغش نمیرویم.
اگر با شریک کار میکنی، پیش از انتخاب بین محدود و سهامی سه چیز را روی کاغذ بیاورید: سهم هر نفر، اینکه حق امضا با کیست، و اگر کسی خواست کنار برود سهمش به چه قیمتی خریده میشود. انتقال سهم در شرکت محدود تشریفات بیشتری دارد و همین در روز اختلاف خودش را نشان میدهد.
سرمایه: چقدر و چه زمانی
حداقل سرمایه شرکت محدود ۵۰٬۰۰۰ لیر و شرکت سهامی ۲۵۰٬۰۰۰ لیر است. در سهامی دستکم یکچهارم سرمایه نقدی باید پیش از ثبت واریز شود و بقیه تا ۲۴ ماه بعد؛ در محدود چنین پیشپرداختی لازم نیست.

این حداقلها از ابتدای ژانویه ۲۰۲۴ اجرا میشوند. اطلاعیه وزارت تجارت که ۲۵ مهر ۱۴۰۵ (۱۷ اکتبر ۲۰۲۶) در روزنامه رسمی آمد، به شرکتهای قدیمیتری که سرمایهشان زیر این حد است تا ۱۰ دی ۱۴۰۶ (۳۱ دسامبر ۲۰۲۷) فرصت داد. شرکتی که امروز ثبت میکنی از روز اول باید همین حداقل را داشته باشد.
| موضوع | شرکت محدود | شرکت سهامی |
|---|---|---|
| حداقل سرمایه | ۵۰٬۰۰۰ لیر | ۲۵۰٬۰۰۰ لیر |
| پرداخت پیش از ثبت | لازم نیست | دستکم ۲۵٪ سرمایه نقدی (روی حداقل سرمایه: ۶۲٬۵۰۰ لیر، حدود ۱٬۲۳۹ دلار) |
| مهلت باقی سرمایه | ۲۴ ماه پس از ثبت، مگر اساسنامه چیز دیگری بگوید | ۲۴ ماه پس از ثبت |
| سهم سازمان رقابت (۰٫۰۴٪ سرمایه) | ۲۰ لیر روی حداقل سرمایه | ۱۰۰ لیر روی حداقل سرمایه |
| حساب بانکی سرمایه | بعد از ثبت | پیش از ثبت؛ اگر شرکت در سه ماه ثبت نشود بانک پول را برمیگرداند |
سرمایه خرج نیست؛ پول خود شرکت است و میشود با آن کالا خرید. فقط اگر آن را از خارج میآوری، بانک منشأ پول را میپرسد. سند تبدیل ارز را هم نگه دار، چون روزی که بخواهی سود را از ترکیه خارج کنی به آن نیاز داری.
هزینه ثبت شرکت در ترکیه و استانبول؛ یکبار و هر ماه
جدا از سرمایه، عوارض رسمی ثبت یک شرکت سرمایهای در جدول رسمی ۳۵٬۳۵۴٫۵۰ لیر (حدود ۷۰۱ دلار) است و برای هر مدیر یا امضادار ۸٬۵۹۸٫۸۰ لیر (حدود ۱۷۰ دلار) دیگر. دفتر اسناد رسمی، اتاق بازرگانی، حسابدار و امضای الکترونیک را هم که اضافه کنی، یک برآورد منتشرشده برای شرکت محدود به ۳۰ تا ۴۲٫۵ هزار لیر میرسد.
ارقام این بخش را ۲۹ آبان ۱۴۰۵ بررسی کردیم. عوارض رسمی از جدول منتشرشده برای سال ۲۰۲۶ (۱۱ دی ۱۴۰۴) و هزینههای جانبی از برآورد Paraşüt (۵ اسفند ۱۴۰۴) برای شرکت محدود آمده است. برای ثبت امروز، رقم دقیق را از دفتر ثبت تجاری شهرت و از حسابدار دوباره بپرس. عوارض ثبت در جدول رسمی برای همه شهرها یکی است؛ آنچه بین استانبول و شهرهای دیگر فرق میکند بیشتر حق عضویت اتاق بازرگانی، حقالزحمه حسابدار و اجاره دفتر است.
| قلم هزینه | مبلغ به لیر | حدود دلار | نوع رقم و منبع |
|---|---|---|---|
| عوارض ثبت و آگهی شرکت سرمایهای | ۳۵٬۳۵۴٫۵۰ | ۷۰۱ | جدول رسمی عوارض ثبت تجاری (KPMG و Alomaliye)؛ اینکه در پرونده تو کامل گرفته شود نیازمند تأیید با دفتر ثبت |
| عوارض ثبت هر مدیر یا امضادار | ۸٬۵۹۸٫۸۰ | ۱۷۰ | جدول رسمی؛ به ازای هر نفر |
| دفتر اسناد رسمی (noter) | ۴٬۰۰۰ تا ۶٬۵۰۰ | ۷۹ تا ۱۲۹ | برآورد Paraşüt؛ با تعداد شریک و امضادار بیشتر میشود |
| ثبت اتاق بازرگانی و آگهی | ۸٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰ | ۱۵۹ تا ۲۳۸ | برآورد Paraşüt؛ استانبول در سقف بازه |
| حقالزحمه راهاندازی حسابدار | ۱۲٬۰۰۰ تا ۱۸٬۰۰۰ | ۲۳۸ تا ۳۵۷ | برآورد Paraşüt؛ با قرارداد حسابدار تعیین میشود |
| امضای الکترونیک و مهر مالی الکترونیک | ۳٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ | ۵۹ تا ۱۱۹ | برآورد Paraşüt |
| ترجمه رسمی، آپوستیل، وکالتنامه | در دسترس نبود | در دسترس نبود | به کشور صدور مدارک و تعداد صفحات بستگی دارد |
| حقالزحمه وکیل یا مشاور ثبت | در دسترس نبود | در دسترس نبود | اختیاری؛ از چند دفتر پیشنهاد بگیر |

هزینه تأسیس را یک بار میدهی، اما هزینه نگهداری شرکت هر ماه برمیگردد و در تصمیم وزن بیشتری دارد. حداقل تعرفه رسمی حسابداران ترکیه برای ۲۰۲۶ از ۵۱۵ تا ۱۱٬۷۳۴ لیر در ماه برای خدمات مختلف است و رقم شرکت تو به شهر، تعداد فاکتورها و پیچیدگی صادرات بستگی دارد. حق عضویت سالانه اتاق، تمدید امضای الکترونیک، نرمافزار فاکتور الکترونیک و نشانی دفتر هم به این فهرست اضافه میشود. برای قیمت قطعی، پیامی را که پایینتر به ترکی آماده کردهایم برای سه حسابدار بفرست و جوابها را کنار هم بگذار.
مدارک ثبت شرکت در ترکیه برای شریک خارجی
شریک حقیقی خارجی معمولاً با پاسپورت و ترجمه رسمی ترکی آن و یک شماره مالیاتی ترکیه کارش راه میافتد. اگر شریک تو یک شرکت خارجی است، کار بیشتری داری: گواهی ثبت شرکت مادر، مصوبه هیئتمدیره و وکالتنامه، همه با آپوستیل یا تأیید کنسولی و ترجمه رسمی.

| مدرک | شریک حقیقی | شریک حقوقی | نکته عملی |
|---|---|---|---|
| پاسپورت معتبر و ترجمه رسمی آن | لازم | برای نماینده و امضاداران | اعتبار پاسپورت را برای کل مدت کار چک کن |
| شماره مالیاتی ترکیه | لازم (شماره بالقوه برای اتباع خارجی) | لازم برای شرکت مادر | از سامانه اداره درآمد ترکیه (GİB) یا اداره مالیات گرفته میشود |
| گواهی ثبت و فعالیت شرکت مادر | – | لازم، با آپوستیل یا تأیید کنسولی | تاریخ صدور تازه بخواه |
| مصوبه تأسیس شرکت در ترکیه | – | لازم | نام شرکت، سرمایه و مدیر را دقیق بنویس |
| وکالتنامه | اگر خودت حاضر نیستی | معمولاً لازم | اختیار امضا، بانک و اداره مالیات را جدا مشخص کن |
| نشانی دفتر در ترکیه | لازم | لازم | اداره مالیات معمولاً نشانی را بازرسی میکند |
| اجارهنامه یا قرارداد دفتر | لازم برای نشانی | لازم برای نشانی | قبول دفتر مجازی را از حسابدار و اداره مالیات محل بپرس |
فهرست دقیق را دفتر ثبت تجاری محل شرکت تعیین میکند و به نوع شرکت و کشور صدور مدارک بستگی دارد. اگر کشورت عضو کنوانسیون آپوستیل نیست، مدارک باید از مسیر کنسولی ترکیه تأیید شوند؛ این را برای کشور خودت «نیازمند تأیید» بدان و قبل از سفر از کنسولگری بپرس. تجربه نشان میدهد زمان واقعی کار را همین مدارک خارجی تعیین میکنند، نه دفتر ثبت؛ مدرکی که قبل از سفر آماده نشده، روزهای سفر را میخورد.
از امضای اساسنامه تا اولین فاکتور
این مراحل در همه شهرهای ترکیه یک شکل دارد و معمولاً با گرفتن شماره مالیاتی برای شرکا شروع میشود. بعد درخواست و اساسنامه در سامانه MERSİS ثبت میشود، از همان سامانه برای مراجعه به دفتر ثبت وقت گرفته میشود و اساسنامه امضا میشود؛ در سهامی سرمایه واریز میشود، و دفتر ثبت شرکت را ثبت و آگهی میکند. پس از آن اداره مالیات نشانی را بازرسی میکند، حسابدار کارش را شروع میکند و تازه نوبت حساب بانکی و عضویت در اتحادیه صادرکنندگان میرسد. با مدارک کامل، ثبت ممکن است چند روز کاری بیشتر طول نکشد؛ آماده شدن برای اولین صادرات زمان بیشتری میبرد.

| مرحله | چه کسی انجام میدهد | زمان تقریبی | خروجی |
|---|---|---|---|
| آمادهسازی و تأیید مدارک خارجی | تو و مترجم رسمی | به کشور مبدأ بستگی دارد | مدارک ترجمهشده و تأییدشده |
| شماره مالیاتی شرکا | تو یا نماینده | معمولاً کوتاه | شماره مالیاتی بالقوه |
| اساسنامه در MERSİS | حسابدار یا وکیل | یک تا چند روز | پیشنویس تأییدشده |
| امضای اساسنامه | شرکا یا وکیل | یک قرار ملاقات | اساسنامه امضاشده نزد دفتر ثبت یا دفتر اسناد رسمی |
| ثبت و آگهی | دفتر ثبت تجاری | معمولاً چند روز کاری (نیازمند تأیید) | شماره MERSİS و آگهی در روزنامه ثبت تجاری |
| بازرسی نشانی و برگه مالیاتی | اداره مالیات و حسابدار | چند روز تا چند هفته (نیازمند تأیید) | برگه مالیاتی (vergi levhası) |
| حساب بانکی تجاری | بانک | متغیر؛ به بررسی بانک بستگی دارد | حساب لیر و ارزی |
| فاکتور الکترونیک و عضویت اتحادیه | حسابدار و اتحادیه صادرکنندگان | پیش از اولین صادرات | آمادگی برای صادرات |
ثبت در اتاق بازرگانی هم باید ظرف یک ماه بعد از ثبت شرکت انجام شود، وگرنه خود اتاق این کار را میکند.
ثبت شرکت در استانبول؛ دفتر ثبت، اتاق بازرگانی و نشانی شرکت
بیشتر تاجرهای فارسیزبان شرکتشان را در استانبول ثبت میکنند و دلیلش روشن است: بازارهای عمدهفروشی، تولیدیهای پوشاک و لوازم خانگی، فورواردرها، بانکها و حسابدارهایی که با مشتری خارجی کار کردهاند همه همینجا جمعاند. ثبت شرکت در استانبول از نظر قانونی با بقیه ترکیه فرقی ندارد؛ همان قانون تجارت، همان حداقل سرمایه و همان سامانه MERSİS. فرق در جزئیات اجرایی است.
پروندههای استانبول به اداره ثبت تجاری استانبول (İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü) میرود که در ساختمان مرکزی اتاق بازرگانی استانبول (İTO) مستقر است. ثبت در İTO هم بلافاصله بعد از ثبت شرکت انجام میشود و اغلب حسابدار هر دو را با هم پیگیری میکند. وقت مراجعه را باید از MERSİS گرفت و اگر سر وقت نرسی، باید وقت تازه بگیری. اینکه امروز چند روز طول میکشد تا نوبت استانبول برسد «نیازمند تأیید» است و بهتر است آن را از حسابدارت بپرسی.
نشانی شرکت هم در استانبول ظرافت خودش را دارد. بخش بزرگی از دفترهای تجاری و دفترهای مجازی در محلههای مرکزی و تجاری دو سوی شهر هستند، اما اینکه اداره مالیات محل، نشانی دفتر مجازی را برای شرکتی با فعالیت صادرات و واردات قبول کند یا نه، به همان اداره و نوع فعالیت بستگی دارد و «نیازمند تأیید» است. قبل از امضای قرارداد دفتر، این را از حسابدار و اداره مالیات محل بپرس. اگر انبار یا نمایشگاه کالا لازم داری، نزدیکی به بازار عمدهفروشی کالای خودت و مسیر کامیونها مهمتر از اعتبار نشانی است.
اگر استانبول نه، کدام شهر؟
ثبت شرکت در ترکیه فقط به استانبول محدود نیست. در آنکارا، ازمیر، بورسا، آنتالیا، مرسین، غازیعنتاب یا ترابزون هم همین مسیر از طریق MERSİS و دفتر ثبت تجاری اتاق بازرگانی همان شهر طی میشود؛ مثلاً در بورسا اتاق بازرگانی و صنعت بورسا (BTSO) کار ثبت را با همان مدارک و همان حداقل سرمایه انجام میدهد.
شهر دیگر وقتی معنا دارد که کالا یا مسیرت آنجاست. تاجری که با تولیدکنندههای قطعات خودرو و نساجی کار میکند به بورسا نزدیکتر است؛ کسی که بارش را از بندر مرسین یا ازمیر بیرون میبرد، شاید ترجیح بدهد دفترش نزدیک بندر باشد؛ و برای تجارت با عراق و سوریه، غازیعنتاب از نظر جغرافیایی و صنعتی گزینه جدیتری است. ترابزون هم برای مسیرهای دریای سیاه و حمل زمینی به سمت شرق مطرح میشود. اگر شهر دوم را بررسی میکنی، هزینه حسابدار و اجاره را با استانبول مقایسه کن و ببین بانکهای آنجا با پرونده تو چه برخوردی دارند.
حساب بانکی؛ جایی که بیشتر پروندهها گیر میکنند
ثبت شرکت در ترکیه، چه در استانبول و چه هر شهر دیگر، به تو حق داشتن حساب بانکی نمیدهد. بانکهای ترکیه طبق قانون مبارزه با پولشویی سراغ ذینفع واقعی، منشأ پول، طرفهای معامله و فهرستهای تحریم میروند و اگر قانع نشوند، درخواست را رد میکنند.

مدارکی که معمولاً میخواهند اساسنامه، گواهی ثبت تجاری تازه، نسخه روزنامه ثبت تجاری، نمونه امضای مدیر و برگه مالیاتی است. هر کسی که حدود یکچهارم سهم یا بیشتر دارد ذینفع واقعی حساب میشود و برای سرمایه اولیه و تراکنشهای بزرگ مدرک منشأ پول از او میخواهند. اسم شرکا و طرفهای معامله هم با فهرستهای تحریم سازمان ملل، اتحادیه اروپا و آمریکا تطبیق داده میشود.
برای تاجر فارسیزبان یعنی ملیت شرکا، کشوری که کسبوکارش در آن ثبت شده، مقصد کالا و مسیر پرداخت همه روی جواب بانک اثر دارند. سیاست بانکها با هم فرق دارد و با زمان عوض میشود، و ما هیچ بانکی را تضمین نمیکنیم. جواب را قبل از هزینه کردن برای ثبت، کتبی از خود بانک بگیر.
پیش از امضای اساسنامه، اینها روی کاغذ باشد
جوابی از دستکم یک بانک درباره ترکیب شرکا و کشورهای طرف معاملهات؛ مسیر روشن واریز سرمایه و پرداخت به تأمینکنندهها همراه با مدرک منشأ پول؛ موضوع فعالیتی در اساسنامه که واردات، صادرات و گروه کالاهای تو را پوشش بدهد؛ نشانی واقعی دفتر، یا تأیید حسابدار و اداره مالیات محل برای دفتر مجازی؛ قرارداد حسابدار با مبلغ ماهانه و خدمات فاکتور الکترونیک و استرداد مالیات؛ و توافق شرکا درباره حق امضای بانکی و فروش سهم.
صادرات با شرکت خودت
چرخه ساده است: شرکت تو با فاکتور از کارخانه میخرد، فاکتور صادراتی بدون مالیات بر ارزش افزوده به نام خریدار خارجی میزند، اظهارنامه گمرکی را با ترخیصکار رسمی میدهد و اگر موقع خرید مالیات پرداخته، استردادش را از اداره مالیات دنبال میکند. پیش از اولین صادرات هم باید عضو اتحادیه صادرکنندگان بخش کالای خودت شوی.

این عضویت اختیاری نیست. آییننامه مجمع صادرکنندگان ترکیه (TİM) و اتحادیههای صادرکنندگان صادرکننده را موظف میکند عضو نزدیکترین اتحادیه در بخش کالای خودش شود، مثلاً اتحادیه پوشاک، مواد غذایی یا مصالح. حق ورودیه، حق عضویت سالانه و سهمی که از هر صادرات برداشته میشود را باید از همان اتحادیه بپرسی؛ رقم رسمیاش را در منابع این بررسی پیدا نکردیم و «نیازمند تأیید» است.
یک جزئیات که پول زیادی را جابهجا میکند «فروش با ثبت صادرات» (ihraç kayıtlı satış) است. کارخانه میتواند با این سازوکار بدون مالیات بر ارزش افزوده به شرکت صادرکننده بفروشد، به شرط اینکه کالا در مهلت قانونی صادر شود. سرمایه درگیر کمتر میشود، ولی شرایطش را حسابدار باید برای هر خرید بسنجد. بدون آن، مالیات خرید را میپردازی و بعد دنبال استردادش میروی، که هم مدرک میخواهد و هم تا پول برگردد، نقدینگیات بسته میماند.
رساندن کالا به مقصد هنوز حمل، بیمه و ترخیص در کشور مقصد را لازم دارد؛ برای بارهای کوچک و آزمایشی راهنمای حمل خردهبار از ترکیه به ایران به کارت میآید. اگر قرار است برند خودت روی بستهبندی بیاید، راهنمای ثبت برند تجاری در ترکیه را هم پیش از سفارش تولید بخوان، چون ثبت نام شرکت در ترکیه مالکیت برند به حساب نمیآید.
مالیاتها را از روز اول در حساب بیاور
نرخ عمومی مالیات بر ارزش افزوده در ترکیه ۲۰٪ است و فروش صادراتی با شرایط قانونی از آن معاف است. مالیات شرکت در حالت عادی ۲۵٪ سود سالانه است؛ برای سود صادرات کالای خریداریشده کاهش ۵ واحدی اعلام شده که شرایطش را باید حسابدار برای پرونده تو تأیید کند.

| مالیات یا تکلیف | نرخ یا قاعده پایه | چه چیزی را عوض میکند | وضعیت |
|---|---|---|---|
| مالیات بر ارزش افزوده (KDV) | نرخ عمومی ۲۰٪؛ بعضی کالاها ۱۰٪ یا ۱٪ | قیمت خرید داخلی و سرمایه درگیر | منتشرشده (تغییر نرخ از ۱۶ تیر ۱۴۰۲) |
| معافیت صادرات | فروش صادراتی معاف؛ مالیات خرید قابل استرداد | جریان نقدی شرکت | قانون مالیات بر ارزش افزوده، ماده ۱۱ |
| مالیات شرکت (Kurumlar Vergisi) | ۲۵٪ روی سود | سود خالص | منتشرشده |
| کاهش برای سود صادرات کالای خریداریشده | ۵ واحد | سود شرکت بازرگانی صادراتی | نیازمند تأیید حسابدار برای پرونده تو |
| نرخ ویژه تولیدکننده | ۱۲٫۵٪ از سود سال ۲۰۲۷ برای تولیدکننده دارای مجوز صنعتی | فقط برای تولید، نه بازرگانی | طبق گزارش Ekonomist؛ نیازمند تأیید |
کنار اینها اظهارنامههای ماهانه و دورهای، دفاتر قانونی و فاکتور الکترونیک هم هست و با استخدام کارمند ترک، بیمه هم اضافه میشود. جریمه دیرکرد همین تکالیف گاهی از کل حقالزحمه حسابدار بیشتر میشود؛ برای همین حسابدار را بر اساس تجربهاش در صادرات انتخاب کن، نه ارزانترین پیشنهاد.
یک حساب فرضی: شرکت خودت یا کارمزد صادرکننده؟
عددهای این بخش فرضیاند و فقط روش حساب را نشان میدهند؛ پیشفاکتور، پیشنهاد حسابدار و جواب بانک خودت را جایشان بگذار.
تاجری را در هرات یا دبی در نظر بگیر که سالی حدود ۴۰۰٬۰۰۰ دلار پوشاک و لوازم خانگی از حدود ۱۵ تولیدکننده استانبولی میخرد. یک شرکت تأمین و صادرات ترک خرید، تجمیع و صادرات را برایش انجام میدهد و ۳٪ کارمزد میگیرد.
| قلم (فرضی) | خرید از صادرکننده | شرکت محدود خودت |
|---|---|---|
| کارمزد واسطه | ۳٪ × ۴۰۰٬۰۰۰ = ۱۲٬۰۰۰ دلار | صفر |
| تأسیس شرکت (یکبار) | صفر | حدود ۱٬۵۰۰ تا ۲٬۰۰۰ دلار با ترجمه و سفر |
| حسابدار، اتاق بازرگانی و نرمافزار در سال | صفر | فرضی ۴٬۰۰۰ دلار |
| دفتر یا نشانی و هزینههای جاری | صفر | فرضی ۳٬۰۰۰ دلار |
| زمان خودت یا یک نیروی محلی برای تجمیع بار | صفر | فرضی ۶٬۰۰۰ دلار |
| جمع سال اول | ۱۲٬۰۰۰ دلار | حدود ۱۴٬۵۰۰ تا ۱۵٬۰۰۰ دلار |
| جمع سالهای بعد | ۱۲٬۰۰۰ دلار | حدود ۱۳٬۰۰۰ دلار |
با این حجم، شرکت خودت حتی در سالهای بعد هم ارزانتر درنمیآید. اما اگر خرید به ۸۰۰٬۰۰۰ دلار برسد، کارمزد واسطه ۲۴٬۰۰۰ دلار میشود و هزینه ثابت شرکت تقریباً همان ۱۳٬۰۰۰ دلار میماند. نقطه سربهسر در این مثال جایی حدود ۴۳۰ تا ۴۵۰ هزار دلار خرید سالانه است. اگر فروش به کشور سوم یا فاکتور ترکیهای برای مشتریهایت ارزش جدا دارد، این نقطه پایینتر میآید؛ و اگر حساب بانکی باز نشود، اصلاً حسابی باقی نمیماند.
ریسک را هم از یاد نبر. در فصلی که لیر یا فروشت افت کند، کارمزد واسطه همراه حجم خرید پایین میآید ولی هزینه ثابت شرکت سر جایش است. شرکت خودت در سالهای خوب سود بیشتری میدهد و در سالهای بد فشار بیشتری میآورد.
ثبت شرکت در ترکیه و اقامت؛ شرکت چه چیزی را باز میکند؟
این سؤال را بیشتر از همه، تاجر ایرانی و افغانستانی میپرسد: «اگر شرکت ثبت کنم، اقامت هم میگیرم؟» جواب کوتاه این است که شرکت در ترکیه سه چیز جدا از هم است و هر کدام پرونده خودش را دارد: خود شرکت، اقامت تو و اجازه کار تو. داشتن سهم شرکت بهتنهایی نه اقامت است و نه اجازه کار.
برای اقامت، قانون ترکیه یک دسته اقامت کوتاهمدت برای کسانی دارد که برای ارتباط تجاری یا راهانداختن کار میآیند. در فهرست مدارک سامانه رسمی اقامت (e-İkamet) برای این دسته، دعوتنامه از شخص یا شرکت طرف معامله، گواهی فعالیت شرکت، تابلوی مالیاتی و روزنامه رسمی ثبت شرکت با تأیید دفتر اسناد رسمی خواسته شده است. این اقامت برای کار کردن نیست؛ اجازه کار مسیر جداگانهای دارد.
اگر میخواهی خودت در شرکت کار کنی و حقوق بگیری، باید مجوز کار بگیری. معیارهای وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه برای شریک خارجی تاجری که تازه شرکت باز کرده، سه شرط مالی و استخدامی دارد:
| معیار وزارت کار ترکیه | برای شریک خارجی | در عمل یعنی |
|---|---|---|
| سرمایه پرداختشده شرکت | دستکم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر | بیشتر از حداقل سرمایه ثبت شرکت محدود |
| سهم شریک خارجی | دستکم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر و دستکم ۲۰ درصد سهام | سهم کوچک در یک شرکت بزرگ کافی نیست |
| استخدام | پنج کارمند ترک برای هر خارجی | برای شریک خارجی، این شرط از ماه هفتم مجوز اول بررسی میشود |
معنی این جدول برای کسی که با حداقل سرمایه ۵۰٬۰۰۰ لیر شرکت محدود ثبت کرده روشن است: شرکت قانونی است و میتواند خرید و صادرات کند، اما برای مجوز کار شریک خارجی کافی نیست. پیش از ثبت، تصمیم بگیر هدفت فقط تجارت است یا زندگی و کار در ترکیه، چون سرمایه و هزینه حقوق کارمندها در این دو مسیر خیلی فرق دارد. عددها و شرایط را پیش از اقدام با یک مشاور مالی رسمی (mali müşavir) یا وکیل ترکیهای چک کن؛ این معیارها با تصمیم وزارت عوض میشوند.
اگر دنبال خرید یک کسبوکار فعال بهجای ثبت شرکت تازه هستی، راهنمای خرید بیزینس در ترکیه همین شرطها را از زاویه خریدار توضیح داده است.
استعلام شرکت ثبتشده در ترکیه؛ پیش از هر قرارداد
چه بخواهی از یک کارخانه ترک خرید کنی، چه شریک شوی یا شرکتی را بخری، اول ببین آن شرکت واقعاً ثبت شده است و چه کسی امضادار آن است. این کار رایگان است و چند دقیقه طول میکشد:
| ابزار رسمی | چه چیزی نشان میدهد | نکته |
|---|---|---|
| روزنامه رسمی ثبت تجاری ترکیه (TTSG) | آگهی تأسیس، تغییر مدیر، تغییر سهام و سرمایه | جستوجو با نام شرکت، شماره ثبت یا شماره MERSİS |
| سامانه مرکزی ثبت (MERSİS) | شماره ۱۶ رقمی شرکت و اطلاعات ثبتی | همین شماره باید روی فاکتور و قرارداد باشد |
| e-Devlet | استعلام شرکت و شماره MERSİS | برای بیشتر خدمات به حساب e-Devlet نیاز داری |
سه چیز را با هم تطبیق بده: نام دقیق شرکت در فاکتور، شماره MERSİS و نام امضادار در آخرین آگهی روزنامه ثبت. اگر کسی با نام یک شرکت معامله میکند ولی در آگهیها امضادار نیست، پیش از هر بیعانهای وکالتنامه یا بخشنامه امضای شرکت (imza sirküleri) را بخواه.
ثبت شرکت در منطقه آزاد ترکیه؛ برای چه کسی؟
ترکیه ۱۹ منطقه آزاد زیر نظر وزارت تجارت دارد. این مناطق از نظر گمرکی بیرون از قلمرو گمرکی ترکیه حساب میشوند و برای تولید و صادرات طراحی شدهاند، نه برای خرید و فروش معمولی در بازار داخلی ترکیه. برای فعالیت در منطقه آزاد یا باید یک شرکت مستقر در همان منطقه ثبت کنی یا شعبه بزنی، و اول باید مجوز فعالیت (faaliyet ruhsatı) بگیری.
| مزیت منطقه آزاد | شرط یا محدودیت |
|---|---|
| معافیت مالیات بر درآمد و شرکت برای فروش تولیدکننده به خارج یا منطقه آزاد دیگر | فقط برای دارنده مجوز تولید |
| معافیت مالیات حقوق کارمندان | دستکم ۸۵ درصد ارزش FOB تولید صادر شود |
| ورود کالا از خارج بدون حقوق گمرکی | برای فروش به داخل ترکیه، کالا باید ترخیص شود |
| معافیت تمبر و عوارض برای معاملات داخل منطقه | تغییر اساسنامه به تأیید اداره کل نیاز دارد |
برای تاجری که فقط از کارخانههای ترک میخرد و به ایران یا افغانستان میفرستد، منطقه آزاد معمولاً مزیتی ندارد، چون این معافیتها بیشتر برای تولید و صادرات از خود منطقه است. اگر برنامهات مونتاژ، بستهبندی یا تولید برای صادرات است، شرایط هر منطقه را از اداره همان منطقه بپرس.
شرکتهای تضامنی، مختلط و تعاونی؛ چرا کمتر انتخاب میشوند
قانون تجارت ترکیه جز شرکت محدود و سهامی، شرکت تضامنی (kollektif)، مختلط (komandit) و تعاونی (kooperatif) را هم میشناسد. در تضامنی و بخش ضامن شرکت مختلط، شریک با همه دارایی شخصیاش پاسخگوی بدهی شرکت است. تعاونی هم برای هدفهای مشترک اعضا ساخته میشود، نه برای واردات و صادرات یک تاجر. برای همین، تقریباً همه تاجرهای خارجی سراغ شرکت محدود یا سهامی میروند و ما هم در این راهنما فقط همین دو را باز کردهایم.
شاهان دفتر وکالت ترکیه نیست. کار حقوقی ثبت شرکت، قرارداد و پرونده اقامت را وکیل دارای مجوز انجام میدهد و دفترداری و اظهارنامهها را مشاور مالی رسمی (mali müşavir). کار ما کمک به تصمیم تجاری و هماهنگی پرونده تجارت توست.
چند موقعیتی که ثبت شرکت در ترکیه را توصیه نمیکنیم
اگر سالی یکی دو بار خرید میکنی، هزینه حسابدار و اظهارنامهها تقریباً همیشه از کارمزد صادرکننده بیشتر میشود. برای خریدهای کمحجم و پراکنده، آوردن کالا بهصورت چمدانی یا خردهبار با یک کارگوی مطمئن معمولاً حساب سادهتری دارد. ثبت شرکت پیش از گرفتن جواب بانک هم ریسک بزرگی است؛ شرکتی که حساب ندارد کار نمیکند، ولی هزینهاش ماه به ماه ادامه دارد.
پیشنهاد ثبت شرکت به نام یک آشنای ترک برای دور زدن بررسی بانک را هم زیاد میشنویم. نتیجهاش این است که کنترل پول و کالا از دستت خارج میشود و ریسک حقوقیاش با تو میماند. دفتر رابط را هم برای خرید و فروش نمیشود به کار برد، چون اجازه فعالیت تجاری ندارد.
اگر هدف واقعی اقامت است، آن را در قالب پرونده تجاری پیش نبر؛ سهم شرکت بهتنهایی اجازه کار نمیدهد و همانطور که در بخش اقامت گفتیم، مسیر اقامت و مجوز کار جداست. و حسابداری که با صادرات کار نکرده، در استرداد مالیات، فروش با ثبت صادرات و عضویت اتحادیه بیشتر هزینه میسازد تا صرفهجویی.
اگر شرکت جواب نمیدهد، این راهها هم هست
شرکت تنها راه خرید منظم و کنترلشده از ترکیه نیست. این گزینهها را کنار هم بگذار:
| گزینه | چرا به این تاجر میخورد | هزینه شروع | چه وقت ارزش بیشتری دارد | چه چیزی مقایسه را عوض میکند |
|---|---|---|---|---|
| شرکت محدود خودت | کنترل کامل فاکتور و صادرات | سرمایه ۵۰٬۰۰۰ لیر بهعلاوه هزینه تأسیس | حجم خرید بالا و منظم، فروش به چند کشور | جواب بانک و هزینه سالانه حسابدار |
| خرید مستقیم از کارخانه با فاکتور صادراتی | بدون هزینه ثابت در ترکیه | فقط بیعانه سفارش | یک یا دو تأمینکننده اصلی | حداقل سفارش کارخانه و توان صادرات خودش |
| شرکت تأمین و صادرات ترک | تجمیع چند تأمینکننده بدون شرکت | کارمزد درصدی | حجم متوسط و کالای متنوع | درصد کارمزد و شفافیت فاکتورها |
| دفتر رابط شرکت خارجی | کنترل کیفیت و ارتباط محلی | هزینه دفتر و کارمند | شرکت مادر فعال با خرید زیاد | ممنوعیت فعالیت تجاری |
برای مقایسه مسیر خرید، راهنمای خرید عمده از ترکیه و برای مراحل ورود کالا به کشور مقصد، راهنمای واردات از ترکیه را ببین. اگر سفارش مشخصی داری، میتوانی از صفحه ثبت سفارش رسمی خرید از ترکیه شروع کنی.
نقش شاهان در این مسیر
گروه تجاری و بازرگانی شاهان روی خرید عمده، تأمین و صادرات از ترکیه کار میکند. در موضوع ثبت شرکت در ترکیه و استانبول، کار ما مشاوره و بررسی پرونده مشخص توست: اینکه با حجم و مسیر تجارتت اصلاً شرکت لازم داری یا نه، کدام ساختار به مدل کارت میخورد و پیش از خرج کردن چه چیزهایی را باید از بانک، حسابدار و دفتر ثبت کتبی بگیری. نتیجه ثبت، باز شدن حساب بانکی و تصمیم نهادهای ترکیه دست ما نیست و آن را تضمین نمیکنیم.

اگر میخواهی همین امروز کاری کنی، از عددهای خودت شروع کن: ارزش خرید سال گذشته از ترکیه، تعداد تأمینکنندهها و کشورهای مقصد، و کارمزدی که امروز به واسطه میدهی. همزمان مدارک شرکا را جمع کن و ببین کشورت برای تأیید مدارک آپوستیل دارد یا باید از مسیر کنسولی برود. پیام ترکی بالا را برای سه حسابدار بفرست و از بانک هم کتبی بپرس که با ترکیب شرکا و مسیر پرداخت تو حساب تجاری باز میکند یا نه. تا هزینه کل سال اول، نام بانک و موضوع فعالیت اساسنامه روی کاغذ نیامده، چیزی امضا نکن و پولی نده.
سؤالهای رایج درباره ثبت شرکت در ترکیه و استانبول
آیا خارجیها میتوانند در ترکیه شرکت ثبت کنند؟
بله. اتباع خارجی، حقیقی یا حقوقی، میتوانند شریک یا تنها شریک شرکت محدود یا سهامی در ترکیه باشند. برای شریک حقیقی معمولاً پاسپورت با ترجمه رسمی و شماره مالیاتی ترکیه لازم است و مدارک صادرشده در خارج باید آپوستیل یا تأیید کنسولی داشته باشند.
حداقل سرمایه ثبت شرکت در ترکیه چقدر است؟
حداقل سرمایه شرکت محدود ۵۰٬۰۰۰ لیر و شرکت سهامی ۲۵۰٬۰۰۰ لیر است. با نرخ ۵۰٫۴۵۶۶ لیر برای هر دلار در ۲۹ آبان ۱۴۰۵، این دو رقم حدود ۹۹۱ و ۴٬۹۵۵ دلار میشوند. در شرکت سهامی دستکم یکچهارم سرمایه نقدی باید پیش از ثبت پرداخت شود.
هزینه ثبت شرکت در ترکیه و استانبول چقدر است؟
جدا از سرمایه، عوارض رسمی ثبت تجاری شرکت سرمایهای در جدول رسمی ۳۵٬۳۵۴٫۵۰ لیر و برای هر مدیر یا امضادار ۸٬۵۹۸٫۸۰ لیر است. یک برآورد منتشرشده برای هزینههای جانبی تأسیس شرکت محدود، بدون عوارض ثبت، ۳۰ تا ۴۲٫۵ هزار لیر است. ترجمه، آپوستیل، سفر و حقالزحمه وکیل جداست و رقم نهایی را باید از دفتر ثبت و حسابدار بگیری. عوارض رسمی در استانبول و شهرهای دیگر یکی است؛ حسابدار و اجاره دفتر در استانبول معمولاً گرانتر است.
ثبت شرکت در استانبول با شهرهای دیگر ترکیه چه فرقی دارد؟
از نظر قانون فرقی ندارد. در هر شهر درخواست از طریق MERSİS و دفتر ثبت تجاری اتاق بازرگانی همان شهر انجام میشود؛ در استانبول این دفتر در ساختمان اتاق بازرگانی استانبول (İTO) است. انتخاب شهر به جای بازار، تأمینکنندهها و بندر یا مسیر حمل تو بستگی دارد.
برای واردات و صادرات شرکت محدود بهتر است یا سهامی؟
برای بیشتر تاجرهای تازهکار شرکت محدود سادهتر و ارزانتر است و پیشپرداخت سرمایه پیش از ثبت ندارد. شرکت سهامی برای چند شریک، ورود سرمایهگذار یا انتقال آسانتر سهام مناسبتر است.
آیا با ثبت شرکت حساب بانکی تجاری هم باز میشود؟
نه خودبهخود. بانک مدارک ثبتی، ذینفع واقعی، منشأ پول، طرفهای معامله و غربالگری تحریم را بررسی میکند و تصمیم نهایی با خود بانک است. پیش از تأسیس، شرایط بانک را برای ترکیب شرکا و کشورهای طرف معاملهات کتبی بپرس.
آیا برای صادرات از ترکیه عضویت در اتحادیه صادرکنندگان لازم است؟
بله. طبق آییننامه مجمع صادرکنندگان ترکیه و اتحادیههای صادرکنندگان، صادرکننده باید عضو اتحادیه مربوط به بخش کالای خود شود. حق عضویت و سهم هر صادرات را از همان اتحادیه بپرس.
آیا ثبت شرکت در ترکیه اقامت یا اجازه کار میدهد؟
داشتن سهم شرکت بهتنهایی اجازه کار نیست و اقامت مسیر جداگانهای دارد. برای اقامت تجاری کوتاهمدت، مدارک شرکت با تأیید دفتر اسناد رسمی خواسته میشود. برای مجوز کار شریک خارجی، وزارت کار ترکیه سرمایه پرداختشده و سهم دستکم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر، سهم دستکم ۲۰ درصد و استخدام پنج کارمند ترک را بررسی میکند.
چطور بفهمم یک شرکت در ترکیه ثبت شده است؟
نام شرکت، شماره ثبت یا شماره MERSİS را در روزنامه رسمی ثبت تجاری ترکیه (ticaretsicil.gov.tr) و سامانه MERSİS جستوجو کن. آخرین آگهی، نام مدیر و امضادار شرکت را نشان میدهد.
پروندهات را با ما بررسی کن
نام کسبوکارت، کشور مقصد کالا، کالایی که میخری یا صادر میکنی و حجم تقریبی خرید سالانه را برای شاهان بفرست. اگر بین ثبت شرکت و کار با صادرکننده مرددی، هر دو را با عددهای خودت بفرست تا ببینیم کدام با حجم و بازارت جور است و قبل از هر خرجی چه چیزهایی را باید کتبی بگیری.
منابع و تاریخ بررسی
- Alomaliye، اطلاعیه وزارت تجارت درباره حداقل سرمایه و تمدید مهلت تا پایان ۲۰۲۷، روزنامه رسمی شماره ۳۳۴۰۳ (۲۵ مهر ۱۴۰۵)
- Alomaliye، عوارض ثبت تجاری سال ۲۰۲۶ (۱۱ دی ۱۴۰۴)
- KPMG Türkiye، مبالغ عوارض ۲۰۲۶ (مشاهده ۲۹ آبان ۱۴۰۵)
- Paraşüt، هزینههای تأسیس شرکت محدود (۵ اسفند ۱۴۰۴)
- Bilal Alyar Hukuk، هزینه و قواعد سرمایه شرکت سهامی و محدود (بهروزرسانی ۲۱ آبان ۱۴۰۵)
- Ongur & Partners در Legal500/Mondaq، ساختارهای حضور تجاری، MERSİS و E-TUYS (۳۱ شهریور ۱۴۰۵)
- Erdem & Erdem، شعبه و دفتر رابط شرکتهای خارجی (۹ مهر ۱۴۰۳)
- اتاق بازرگانی و صنعت بورسا (BTSO)، مراحل و مدارک تأسیس شرکت محدود از طریق MERSİS (مشاهده ۲۹ آبان ۱۴۰۵)
- Alomaliye، راهنمای İTO درباره درخواستهای ثبت؛ محل اداره ثبت تجاری استانبول در ساختمان مرکزی İTO (۸ مرداد ۱۳۹۵)
- وزارت تجارت ترکیه، پرسشهای رایج ثبت تجاری و MERSİS (مشاهده ۲۹ آبان ۱۴۰۵)
- اداره درآمد ترکیه (GİB)، درخواست شماره مالیاتی بالقوه برای اتباع خارجی (مشاهده ۲۹ آبان ۱۴۰۵)
- Paraşüt، مدارک شریک خارجی (منتشرشده ۳۰ دی ۱۳۹۷؛ فقط برای فهرست مدارک)
- Istanbul Law Firm، افتتاح حساب بانکی شرکت و ذینفع واقعی (بهروزرسانی ۵ خرداد ۱۴۰۵)
- آییننامه مجمع صادرکنندگان ترکیه و اتحادیههای صادرکنندگان، ماده ۶ (متن تلفیقی ۲۷ تیر ۱۴۰۴)
- PwC Türkiye، نرخ مالیات شرکت (مشاهده ۲۹ آبان ۱۴۰۵)
- Ekonomist، کاهش مالیات شرکت برای صادرات و تولید (۱۳ تیر ۱۴۰۵)
- Alomaliye، نرخهای جاری مالیات بر ارزش افزوده (۱۶ تیر ۱۴۰۲)
- CNN Türk، حداقل تعرفه حسابداران برای ۲۰۲۶ (۲۶ آذر ۱۴۰۴)
- نرخ دلار به لیر، شاهان اپلای (۲۹ آبان ۱۴۰۵، ۰۴:۰۰)
- اداره مهاجرت ترکیه، مدارک اقامت کوتاهمدت برای ارتباط تجاری یا راهاندازی کار (مشاهده ۱ آذر ۱۴۰۵)
- وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه، معیارهای ارزیابی مجوز کار (مشاهده ۱ آذر ۱۴۰۵)
- وزارت تجارت ترکیه، یادداشت اطلاعات عمومی مناطق آزاد (اردیبهشت ۱۴۰۵)
- Dünya، گزارش وزارت تجارت درباره ۱۹ منطقه آزاد (تیر ۱۴۰۵)
- وزارت تجارت ترکیه، سامانه MERSİS





